محمد عبد الله دراز (مترجم: عطائى)
616
دستور الأخلاق في القرآن (آئين اخلاق در قرآن) (فارسى)
مىيابد ، و مىتواند بدان وسيله بر تواضع و تسليمش در برابر خداوند استدلال كند ، درحالىكه به عدالت اجراى هر فرمان رحيمانه از جانب خود به دليل اينكه لطفى الهى است در برابر ضعف انسانى ما ، اقرار دارد . و برعكس ؛ هركسى كه در خود توان تحمّل مشقّت و تعهّد بر انجام قاطع عملى را ببيند كه در شرايط عادى و يا مشكوك انجام دهد و شايد كه به خدا بگويد : « من مىتوانم از رحمت تو بى نياز باشم ! » . 4 - بازيچه آيا چيزى در نظر حكمت قرآنى مبتذلتر و نابخردانهتر از لهو و لعب است ؟ ، و هرچه كه قرآن بخواهد از شأن زندگى دنيوى بكاهد و آن را تحقير كند ، آيا جز اينكه آن را با اين دو لفظ « لعب و لهو » توصيف كند ، چيز ديگرى دربارهء آن مىشد به كار برد ؟ « 1 » . باوجود اين ، پيامبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم از برخى بازىهاى ورزشى ، مانند تيراندازى و اسبسوارى به عنوان بازىهاى ارزشمند سخن مىگويد ، به نقل عثمان ، پيامبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم فرمود : « هرچه از نوع ياد خدا نباشد ، لهو و لعب است ، جز چهار چيز : بازى مرد با همسرش ، تربيت اسب و تيراندازى و آموزش شنا . » « 2 » . به گفتهء برخى از صحابه از جمله در حكمتهاى على عليه السّلام است : « دلها را شاد كنيد كه اگر ناخشنود باشند كور شوند . » « 3 » ، و از سخنان ابو درداء است : « همانا من اندكى خودم را با بازيچه سرگرم مىكنم تا بر انجام حق كمكم كند . » « 4 » .
--> ( 1 ) - انعام ( 6 ) آيهء 32 : « وَ مَا الْحَياةُ الدُّنْيا إِلَّا لَعِبٌ وَ لَهْوٌ . » - زندگى دنيا چيزى جز بازى و سرگرمى نيست . ( 2 ) - ر ك : الجامع الصّغير سيوطى : 2 / 93 ، نسائى در : 6 / 185 ، چاپ حلبى و 6 / 222 ، حديث 3578 روايت كرده است : « و لهو و لعب ممنوع است ، جز در سه چيز : تربيت اسب ، بازى با همسر و تيراندازى با تيركمان » - مترجم به عربى . ر ك : مجمع الزّوائد : 8 / 269 ؛ مسند احمد : 4 / 146 ؛ فيض القدير : 5 / 23 ؛ نصب الرّايه : 4 / 273 ؛ البيان و التّعريف : 2 / 146 ؛ المحلّى : 9 / 56 ؛ كتاب الأمّ : 6 / 208 ؛ المعجم الأوسط : 8 / 119 ، حديث 8147 ؛ المعجم الكبير : 2 / 193 ، حديث 1785 . ( 3 ) - ر ك : المهذّب البارع ، ابن فهد حلّى : 3 / 173 ؛ شرح صد كلمه بحرانى : 165 ؛ ادب الإملاء و الاستملاء سمعانى : 1 / 68 ؛ عوالى اللئالى : 3 / 296 ، حديث 70 ؛ الجامع الأخلاق الرّاوى و آداب السّامع : 2 / 129 ، حديث 1389 . ( 4 ) - ر ك : احياء علوم الدّين : 4 / 364 .